Bij gezonde volwassenen laat het beschikbare onderzoek bij gebruikelijke doseringen geen betekenisvolle verslechtering van de nierfunctie door creatine zien. Wel kan serumcreatinine soms stijgen, waardoor een creatinine-gebaseerde eGFR lager lijkt. Dat is niet automatisch nierschade, maar een afwijkende uitslag moet altijd door een arts in de volledige context worden beoordeeld.
Heb je een bestaande nierziekte, afwijkende nierwaarden, diabetes met nierschade, één nier, een transplantatie of gebruik je medicijnen die de nierfunctie of elektrolyten beïnvloeden? Start dan niet op basis van een blog, maar bespreek creatine eerst met je arts of apotheker.
Kort antwoord: de nieuwste systematische review en meta-analyse vond een bescheiden stijging van serumcreatinine, maar geen significant verschil in glomerulaire filtratiesnelheid (GFR). Dat ondersteunt nierveiligheid bij de onderzochte populaties, vooral gezonde volwassenen. Het bewijst niet dat creatine voor iedere patiënt met een nierziekte veilig is.
Waarom worden creatine en nieren vaak met elkaar verbonden?
De verwarring ontstaat door de namen creatine en creatinine. Creatine helpt je lichaam bij snelle energielevering. Een deel wordt omgezet in creatinine, een afvalstof die artsen in het bloed meten als indirecte marker voor nierfiltratie.
Een hogere serumcreatininewaarde kan passen bij een verminderde nierfunctie, maar kan ook worden beïnvloed door onder meer spiermassa, recente zware training, vleesinname, hydratatie, sommige medicijnen en creatinesuppletie. Daarom is één getal zonder context geen diagnose.
Creatinine, eGFR en cystatine C: wat is het verschil?
| Waarde | Wat is het? | Belang bij creatine |
|---|---|---|
| Serumcreatinine | Afbraakproduct dat via de nieren wordt uitgescheiden | Kan door creatinegebruik en spiermassa worden beïnvloed |
| eGFRcr | Schatting van filtratie op basis van creatinine en persoonsgegevens | Kan minder nauwkeurig zijn wanneer creatinine om een andere reden afwijkt |
| Cystatine C | Andere bloedmarker voor het schatten van nierfiltratie | Wordt minder beïnvloed door spiermassa; heeft ook eigen beïnvloedende factoren |
| eGFRcr-cys | Gecombineerde schatting met creatinine en cystatine C | Kan in geselecteerde situaties een nauwkeuriger beeld geven |
De KDIGO-richtlijn uit 2024 adviseert een gecombineerde schatting met creatinine en cystatine C wanneer een creatinine-gebaseerde eGFR waarschijnlijk minder nauwkeurig is én de uitslag belangrijke beslissingen beïnvloedt. Dat is geen opdracht voor iedere creatinegebruiker om zelf cystatine C te laten bepalen. Een arts kiest welke test passend is.
Wat zegt het nieuwste onderzoek?
Systematische review en meta-analyse uit 2025
Een review van 21 studies onderzocht serumcreatinine en GFR. De onderzoekers vonden een bescheiden stijging van serumcreatinine bij creatinesuppletie, maar geen significant verschil in GFR ten opzichte van controles. Hun conclusie was dat de creatininestijging waarschijnlijk samenhangt met de omzetting van creatine en niet met verminderde nierfiltratie.
Daar horen grenzen bij: niet alle studies waren lang, de methoden verschilden en de meeste deelnemers waren geen mensen met gevorderde nierziekte. De conclusie geldt dus het sterkst voor de onderzochte, overwegend gezonde populaties.
Gecontroleerd onderzoek met gevoeligere markers
In een dubbelblind onderzoek bij 36 gezonde, actieve jonge mannen gaf 3 of 5 gram creatine per dag gedurende 35 dagen geen verslechtering van creatinine, eGFR, albumine in urine of de nierschademarkers KIM-1 en MCP-1 ten opzichte van placebo.
Een ander dubbelblind onderzoek bij getrainde volwassenen die relatief eiwitrijk aten, vond na 12 weken geen verslechtering van gemeten nierfiltratie door creatine. Dit is geruststellend voor gezonde sporters, maar ook deze studies vervangen geen medische beoordeling bij een bestaande aandoening.
Is een hogere creatininewaarde door creatine altijd onschuldig?
Nee. Een stijging kan door creatine, spiermassa of training worden verklaard, maar kan ook een echte nierafwijking weerspiegelen. Negeer een afwijkende uitslag daarom niet en trek zelf geen conclusie op basis van één blog.
Vertel je arts of het laboratorium:
- welk creatineproduct je gebruikt;
- hoeveel gram per dag je neemt en hoelang al;
- wanneer je voor het laatst zwaar hebt getraind;
- welke medicijnen en andere supplementen je gebruikt;
- of eerdere nierwaarden beschikbaar zijn.
Stop of pauzeer een supplement voor bloedonderzoek alleen volgens de instructies van je zorgverlener. Anders kan een verandering tussen metingen juist lastiger te interpreteren zijn.
Wie moet eerst medisch overleggen?
Vraag persoonlijk advies vóór gebruik als één van deze situaties speelt:
- bekende chronische nierziekte, verminderde eGFR of eiwit/albumine in de urine;
- niertransplantatie, dialyse, één functionerende nier of eerdere acute nierschade;
- zwangerschap of borstvoeding;
- medicijnen of aandoeningen die nierfunctie, vochtbalans, kalium of magnesium beïnvloeden;
- onverklaarde zwelling, sterk verminderde urineproductie, bloed in urine of aanhoudend ziek voelen.
Bij acute of ernstige klachten neem je direct contact op met een arts. Een supplementenblog is dan niet de juiste beslisbron.
Praktisch gebruik voor gezonde volwassenen
- Kies creatine monohydraat. Dit is de best onderzochte vorm.
- Blijf bij de etiketdosering. In sportonderzoek wordt vaak 3–5 gram per dag gebruikt.
- Een laadfase is niet nodig. Dagelijks 3–5 gram vult de voorraad geleidelijk aan en is eenvoudiger.
- Drink volgens je normale behoefte. Creatine vereist niet automatisch liters extra water. Pas aan bij warmte, ziekte en veel zweten.
- Meld supplementgebruik bij bloedonderzoek. Zo kan je zorgverlener creatinine en eGFR correcter interpreteren.
- Gebruik niet méér voor een sneller resultaat. Een hogere dosis is niet automatisch effectiever en vergroot de kans op maag-darmklachten.
Original of Performance+: maakt dat verschil voor de nieren?
Zowel Original Beargymmies als Performance+ levert volgens het etiket 5 gram creatine per 5 gummies. Vanuit het creatineperspectief is de dagelijkse hoeveelheid dus hetzelfde. Geen van beide varianten mag als “nierbeschermend” worden gezien.
| Kenmerk | Original | Performance+ |
|---|---|---|
| Creatine per 5 gummies | 5 gram | 5 gram |
| Overige formule | 10 g suiker en 45 mg vitamine C | Suikervrij; 833 mg taurine, 100 mg magnesium en 250 mg kalium |
| Bij nierziekte | Creatinegebruik eerst medisch bespreken | Creatine én aanvullende mineralen eerst medisch bespreken |
Bij een verminderde nierfunctie kunnen kalium- en magnesiumadviezen individueel verschillen. Kies Performance+ daarom niet op eigen initiatief als “betere nieroptie”. Laat een arts of diëtist de volledige formule beoordelen.
Veelgestelde vragen
Is creatine slecht voor je nieren?
Onderzoek bij voornamelijk gezonde volwassenen laat bij gebruikelijke doseringen geen betekenisvolle verslechtering van de GFR zien. Dat is niet hetzelfde als een universele garantie voor mensen met nierziekte of andere medische risico’s.
Waarom kan creatinine stijgen door creatine?
Creatinine is een afbraakproduct van creatine. Suppletie kan de hoeveelheid creatinine beïnvloeden zonder dat de nierfiltratie daadwerkelijk verslechtert. Een arts beoordeelt ook andere gegevens en zo nodig andere markers.
Moet je stoppen met creatine vóór bloedonderzoek?
Niet op eigen initiatief. Meld dosis en gebruiksduur aan je zorgverlener en volg diens instructie. Een arts kan besluiten de meting in context te interpreteren, aanvullend onderzoek te doen of tijdelijk pauzeren te adviseren.
Kun je creatine gebruiken met een nierziekte?
Doe dit alleen na overleg met je behandelend arts of nierdiëtist. Het bewijs bij gezonde volwassenen kan niet automatisch worden toegepast op iedere vorm of ernst van nierziekte.
Is Original of Performance+ veiliger voor de nieren?
Beide leveren dezelfde 5 gram creatine per dagportie en geen van beide is bewezen nierbeschermend. Performance+ bevat daarnaast kalium en magnesium, wat bij een nierziekte juist reden is om de complete formule met een zorgverlener te bespreken.
Conclusie
Voor gezonde volwassenen is de huidige onderzoekslijn geruststellend: creatine monohydraat in gebruikelijke doseringen gaf geen betekenisvolle verslechtering van nierfiltratie. Serumcreatinine kan wel stijgen en moet daarom zorgvuldig worden geïnterpreteerd. Heb je nierproblemen, afwijkende waarden of relevante medicatie, vraag dan eerst persoonlijk medisch advies.
Bronnen
- Naeini et al. (2025): systematische review en meta-analyse van nierfunctie
- Vilar Neto et al. (2020): RCT met nierschademarkers KIM-1 en MCP-1
- Lugaresi et al. (2013): gemeten nierfunctie bij getrainde volwassenen
- KDIGO 2024-richtlijn voor beoordeling en behandeling van chronische nierziekte
- NIH Office of Dietary Supplements: creatine en sportprestaties
Deze informatie is algemeen, geen diagnose en geen vervanging voor advies van een arts of apotheker.
